استانداردهای تابلو برق

از جمله شرایط عملکرد خوب و ایمن برای تجهیزات الکتریکی، برخورداری از شرایط استاندارد است. تابلوهای برق نیز باید از استانداردهای لازم برخوردار باشند تا بتوان با اطمینان خاطر در محیط‌های مختلف از آن‌ها استفاده نمود. در این مطلب جهت آشنایی بیشتر شما با این موضوع، به بررسی استانداردهای تابلو برق می‌پردازیم. با ما همراه باشید.

 

انواع تابلو برق و استانداردهای مورد نیاز آن‌ها

تابلو برق‌ها را می‌توان بر اساس یک تقسیم‌بندی شامل موارد زیر دانست:

تابلو برق استخر و تصفیه‌خانه، تابلو برق کنترلی، تابلو برق‌های قدرت، تابلو برق خازنی، تابلوهای کارگاهی، تابلو برق اتوماسیون صنعتی(PLC)، تابلوهای ایستاده، تابلوهای موتورخانه، تابلو برق اینوِرتر و تابلوهای چنج آور(ATS).

 استانداردهای تابلو برق به کلیه اصول و معیارهایی می‌گویند که تمام مشخصات تابلو برق‌ها را (همچون بدنه یا تجهیزات داخلی و…) بتواند معین کند. رعایت این استانداردها، جزو اصول اولیه طراحی، تهیه و تولید این تابلوها و نیز فرایند عیب‌یابی و کار با انواع تابلوهای فشار قوی و ضعیف هست.

در حقیقت می‌توان گفت استانداردها، قادرند کلیه اطلاعات مورد نیاز افراد و خریداران را در زمینه‌های مختلف طراحی، تهیه، اجرا، نصب، تعمیر و نگهداری، حمل و نقل این تابلوها و نیز انبازش آن‌ها را مرتفع کنند. لذا می‌توان گفت استانداردهای تابلو برق توافقات عمومی به شمار می‌روند که توسط نهادهای نظارتی تصویب می‌گردند. لذا باید آن‌ها را در کلیه فرایند طراحی و ساخت این تابلوها رعایت کرد.

کلیه تابلوهای برق باید دارای استانداردهای تابلو برق باشند. از جمله این استانداردها این است که:

1. درب تابلوهای برق باید از قفل خوبی برخوردار بوده و کاملا مشابه هم باشند.
2. شیوه ساخت تابلوهای برق باید به شکلی باشد که امکان توسعه آن‌ها امکان پذیر باشد.
3. لولای درب تابلوهای برق، بایستی از جنس گالوانیزه و یا استیل مقاوم باشند.
4. تابلوهای برق نباید به مواد آتش زا نزدیک باشند.

چنانچه تابلو برق دارای فیوز باشد، همچنین از رله‌هایی برای اضافه بار برخوردار باشد، و یا تابلو برق صنعتی از دستگاه‌های اندازه‌گیری  تشکیل شده باشد که نیاز به سرویس داشته باشد، حتما وجود درب برای محفظه تابلو برق الزامی است.

اما اگر رله‌های اضافه بار بیرون از تابلو برق قابل تنظیم‌اند، کنتور فقط یک فیوز مدا کنترل محسوب می‌گردد و یا صرفا برای جایگزین‌کردن قطعات خراب باید به تابلو مراجعه کرد، نیازی به درب نخواهد داشت.  شایان ذکر است قبل از آن‌که تابلو برق خریداری شده را مورد استفاده قرار دهید، بهتر است برخی استانداردهای حفاظتی از جمله موارد زیر را رعایت کنید تا سلامت اُپراتور در زمان کار با این تابلو‌ها محافظت گردد:

1. از ایزوله بودن تابلو برق‌ها در زمان قطع کلید جداکننده اطمینان یابید.
2. قبل از ورود به تابلو برق، ولتاژ را بررسی کنید.
3. دریچه‌های حفاظتی بخش‌های الکتریکی را ببندید.
4. از برق‌دار نبودن مدارهای اصلی، کمکی و همچنین تجهیزات جانبی اطمینان یابید.
5. رله‌ها را در مدارهای کنترلی به کار نبرید.

 

استانداردهای تابلو برق صنعتی هنگام نصب

جهت برخورداری تابلوها از کارکرد خوب، بهتر است استانداردهای تابلو برق را هنگام نصب آن‌ها مد نظر قرار دهید. از جمله مهمهترین این استانداردها عبارتند از:

• از نبود خاک یا چربی در سطوح، یراق‌آلات و نیز اتصالات شیشه‌ها اطمینان پیدا کنید.
• کلیه نقاط تماس با کنتاکت های ثابت را با کمک یک لایه گریس بپوشانید.
• از سلول‌های منفرد جهت اتصال شیشه‌های اصلی استفاده نمایید.
• با پیچ‌هایی که از شرکت یا کارخانه سازنده دریافت کرده‌اید، به نصب شیشه‌های اصلی تابلو برق‌ها بپردازید.
• سیم‌کشی‌های داخل تابلو را به دقت اندازه بگیرید و اتصال مدارهای ثانویه را طبق نقشه تحویلی از کارخانه انجام دهید.
• مکان خوبی را برای نصب تابلو برق انتخاب نمایید.
• سلول‌ها و مدارها را دقیق، شماره‌گذاری کنید.
• گرمکن مناسبی را طبق شرایط آب و هوایی موجود برگزینید تا از تشکیل قطرات آب بر روی بخش‌های مختلف تابلو برق جلوگیری کنید.
• استانداردهای تابلو برق در زمینه شینه‌ها، اتصالات و نگهدارنده‌ها را در زمان نصب رعایت کنید
• از سلامت کلیه اجزای تابلو برق، بعد از نصب آن‌ها اطمینان حاصل نمایید.
• از سیم با سطح مقطع ۵ میلی‌متر و قابلیت تحمل ولتاژ تا ۱۰۰۰ وات استفاده نمایید.

 

 

استانداردهای تابلو برق مرتبط با ترانس و کنتاکتور

از جمله قسمت‌های مهم تابلو برق‌های فشار ضعیف، هادی‌ها و کنتاکتورها هستند. این تجهیزات، باید قادر به تحمل جریان برق باشند تا خسارات هنگفتی به قطعات مجاوز، وارد نگردد. لذا باید این نکته را مدنظر قرار داد که کنتاکتورها، دارای ولتاژ مناسب باشند و برش و لرزشی در آنها وجود نداشته باشد.

افزون بر این جهت سیم‌کشی ترانسفورماتورهای جریان، بایستی از سیم‌هایی که دارای حداقل ۴ میلی‌متر سطح مقطع باشند، استفاده نمود. این سیم‌ها باید از جنس پلی اتیلن بوده و بتوانند ولتاژهای بین ۶۰۰ الی۱۰۰۰ وات را تحمل کنند.

 

عدم تماس افراد با بخش‌های دارای قوس الکتریکی

از جمله استانداردهای تابلو برق آن است که زمان ساخت این تابلوها باید دقت کرد که ساختار تابلو به گونه‌ای باشد که افرادی که از آن‌ها استفاده می‌کنند یا با آن در تماس مداوم هستند، با بخش‌های دارای برق (قوس الکتریکی) تماس مستقیم نداشته باشند.

در ادامه به ملاک‌هایی که در این زمینه باید رعایت گردد، به شکل خلاصه اشاره می‌کنیم:

• هیچ‌کدام از درب‌ها و یا دریچه‌های حفاظتی به هیچ‌وجه نباید باز باشند.
• هیچ‌یک از بخش‌های تابلو نباید ُشل شده باشد.
• تابلوهای برق، نباید دارای سوراخ ناشی از سوختگی باشند.
• هیچ گونه اشتعالی در قسمت بیرونی تابلو برق نباید روی بدهد.
• کلیه اتصالات به زمین باید پایدار باشد.
• تمامی کلیدهای قدرت تا تقریبا ۵ سال به میزان عملکرد ۲۰۰۰ بار نباید به تعمیر و تعویض قطعات و یا نگهداری ویژه نیاز پیدا کنند.
• مکان قرارگیری تابلو برق، باید به شکلی باشد که زمان انجام بازدید از تابلو برق و یا تعمیر نمودن آن، به راحتی بتوان به کنتاکتورها و قطع‌کننده‌ها دسترسی داشت و به سهولت قطعات مورد نیاز تعمیر یا تعویض را در تابلو برق‌ها، تعمیر یا تعویض نمود.
• حتما اتصالات شینه‌ها، نگهدارنده و اتصالات و قسمت زمینه قرمز شینه‌ها مطابق مقررات استاندارد ساخته شده باشند.
• وسایل الکتریکی همچون موتورالکتریکیِ شارژ فنر و کویل از ولتاژ مناسب (۸۰ تا۱۱۵) تغذیه گردند و قادر باشند در دماهای بالای محیط، از کارکرد خوبی برخوردار باشند.

ویتال تابلو به عنوان سازنده انواع تابلوهای برق صنعتی و ساختمانی، دارای محصولات زیر است که همگی از استانداردهای لازم جهت استفاده برخوردارند.

• تابلو برق استخر و تصفیه‌خانه
• تابلو برق خازنی
• تابلوهای کارگاهی
• تابلو برق اتوماسیون صنعتی(PLC)
• تابلوهای ایستاده
• تابلوهای موتورخانه
• تابلو برق اینوِرتر
• تابلوهای چنج آور(ATS)

کلیه تابلوهای فشار قوی و ضعیف با کاربردهای مختلف مسکونی، صنعتی و تجاری به رعایت این استانداردها موظفند. شایان ذکر است که تابلوهای عرضه شده در ویتال تابلو، از کلیه استانداردهای تابلو برق اشاره شده در بالا برخوردارند.

 

استانداردهای تابلو برق در نگهداری دستگاه

همچون سایر گام‌های راه‌اندازی و کاربرد انواع تابلو برق، استانداردهای تابلو برق مبحث نگهداری را نیز شامل می‌گردند. در زیر به برخی استانداردهای این تابود در این زمینه اشاره شده است.

• حتما از تجهیزات داخلی تابلو‌ها به شکل دوره‌ای بازدید به عمل آورید تا این قطعات در دمایی مناسب قرار گرفته و اتصالات‌شان محکم باشد.
• بررسی کنید عایق‌ها دارای ترک‌خوردگی و اثرات مکانیکی نباشند.
• تلاش کنید روی عایق‌ها و نیز مدارهای کنترل تست مقاومت عایقی اجرا نمایید.
• فشار و دمای گازSF6 را به منظور بررسی دقیق عملکرد کلیدها اندازه‌گیری کنید.
• پیچ‌ها، اهرم‌ها، فنرها و بست‌ها را خوب تمیزکاری کرده و هر چند وقت یک‌بار آن‌ها را روغن‌کاری نمایید.
• قطعات پوسیده تابلو برق‌ها را هر از گاهی تعویض کنید و به تعمیر بخش‌های معیوب بپردازید.
• بررسی کنید راه‌های عبور جریان هوا باز باشد و وسایل تهویه فضا سالم باشند.
• سیم‌های اضافه، رله را بررسی کنید تا از ایمنی کافی برخوردار باشند.
• حتما هر چند وقت یکبار گرمکن، ترموستات، کلیدهای فشاری که به درب متصل‌اند و چراغ‌های روشنائی را بررسی نمایید.

 

نقش استانداردها در ایمنی تابلوهای برق

به منظور حصول اطمینان از سیستم‌های فشار ضعیف و یا متوسط، تابلوهای برق از استانداردهای لازم جهت ایمنی و کارامدی برخوردار باشند. در زمان خرید محصولاتی که در این زمینه از استانداردهای کافی برخوردار باشند، در اولویت خرید افراد قرار می‌گیرند. لذا تولیدکنندگان و برندهای مختلف می‌کوشند تا این استانداردها را در زمان ساخت انواع تابلو برق رعایت کنند.

با رعایت استانداردهای تابلو برق تولیدکنندگان در زمان تهیه و تولید این تابلو‌ها، صرفه‌جویی می‌نمایند و با رعایت آن‌ها، امکان سازگاری بیشتر آن‌ها را با وسایل الکتریکی فراهم می‌آورند.

 

مزیت‌های رعایت استانداردهای تابلو برق

از جمله فواید رعایت استانداردهای تابلو برق در زمان تهیه و ساخت این تابلوها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• انطباق عملکرد تابلوهای برق با وسایل الکتریکی متصل شده به آن‌ها
• بهبود پایداری
• به حداکثر رساندن قابلیت اطمینان و ایمنی انواع تابلو برق
• حمایت از استفاده مشترک و کشف فناوری‌های نوظهور
• یکسان شدن تجهیزات تابلوهای صنعتی مورد نیاز کاربران در تمام مناطق جهت خرید
• توانمندشدن تولیدکنندگان در زمینه تولید محصولی ثابت

 

ضرورت به روز شدن استانداردهای تابلو برق

از جمله مشکلات پیش رو در صنعت  برق، تکامل نیافتن استانداردهای تابلو برق طی زمان مطابق نیازهای مصرف کنندگان است که کمتر تولیدکنندگان تجهیزاتMV به آن اهمیت می‌دهند. در ورت به روز نشدن این استانداردها، ایمنی تابلو‌ها بهبود نیافته و نمی‌توانند پاسخگوی نیازهای متفاوت انواع کسب و کارهای مشتریان این کالا باشند.

به دلایل زیر، همواره به روز کردن استانداردهای تابلو برق بایستی در دستور کار تولیدکنندگان قرار گیرد:

• شناسایی فرصت‌های نو جهت بهبود و نوآوری و محصولات
• کاهش مشکلات و چالش‌های کاربران نهایی
• صرفه‌جویی در زمان و هزینه
• افزایش ایمنی و ضریب اطمینان

 

برخی استانداردهای تابلو برق

از جمله استانداردهای تابلو برق و یا شاید مهمترین استانداردها در حوزه برق می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• استانداردIEC
• استانداردANS/IEEE

استانداردIEC و موسسه مهندسین برق و الکترونیک (IEEE) و موسسه استاندارد ملی آمریکا(ANSI) جزو ارگان‌های اصلی و مهم استانداردسازی برای تاسیسات تابلو برق‌ها (به ویژه تابلو برق صنعتی) هستند. استاندارد IEC جزو برترین و کامل ترین نوع استانداردها به ویژه در زمینه تابلو برق‌های با فشار ضعیف و متوسط است.

گاهی اوقات بین این دو نهاد تفاوت‌هایی به لحاظ عملکرد و رتبه‌بندی مشاهده می‌شود که همین امر سبب تولیدات متفاوت توسط سازندگان تابو برق در سطح دنیا شده است. برای نمونه این دو موسسه تولیدکننده استانداردهای تابلو برق، استانداردهای متفاوتی را برای قطع‌کننده‌های مدار عنوان می‌کنند.

لذا طی سال‌های گذشته تاکنون کمیته‌های استانداردسازی به منظور همگرا نمودن الزامات تست در مورد استانداردهای قطع‌کننده مدار شخصا ورود کرده و روی این موضوع کار کرده‌اند.

شایان ذکر است سازمان ملی استاندارد ایران به استفاده از استانداردهای این مجموعه، به ارائه استانداردهایی برای تابلوهای برق پرداخته که از طریق سایت زیر می‌توانید به این استانداردها دسترسی داشته باشید:

HTTP://WWW.STANDARD.ISIRI.GOV.IR

سازمان ملی استاندارد ایران در زمینه‌هایی زیر اسانداردهایی را عنوان نموده است:

– استاندارد مربوط به تابلو برق- شینه

– استاندارد مربوط به تابلو برق- کلیدهای خودکار

– استاندارد مربوط به تابلو برق- کلیدهای خودکار خانگی

– استاندارد مربوط به تابلو برق- تجهیزات باقی‌مانده

– استاندارد مربوط به تابلو برق- برق گیر حفاظتی

– استاندارد مربوط به تابلو برق- ایزولاتورها (قطع کننده‌ها)

– کلید تشخیص خطای راک

-کنتاکتورها و راه اندازی موتوری

– راه اندازی موتور نیمه هادی جریان متناوب و کنترل‌کننده‌ها

– راه‌اندازی موتور نیمه هادی جریان متناوب بارهای غیرموتوری و کنترل‌کننده‌ها

– رله‌های الکترومکانیکی

– استاندارد مربوط به تابلو برق- رله حالت جامد

– استاندارد مربوط به تابلو برقفیوز فشار ضعیف

– تجهیزات اندازه گیری

– ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری

-بلوک‌های ترمینال برای هادی‌های مسی

– سایر وسایل و تجهیزات داخل تابلو برق

– سیم با عایق پلی وینیل کلراید

-الزامات کلی و ویژگی‌های عمومی تابلو برق‌ها

– قطع کننده‌های مدار جریان متناوب

– استاندارد مربوط به تابلو برق- قطع و وصل و فرمان فشار متوسط/قوی و …

که می‌توانید جهت آگاهی از این استانداردها و مطالعه استانداردهای تابلو برق، به سایت این سازمان مراجعه داشته باشید.

ویتال تابلو، مفتخر است با کادری زبده و حرفه ‌ای ارائه دهنده محصولات ایمن با قیمت مناسب است. این برند با تائیدیه تایپ تست، برای محصولات عرضه شده کوشیده تا به نگرانی ‌های خریداران از بابت کیفیت و ایمنی به خوبی پاسخ گوید. جهت استعلام قیمت و نوع تابلو متناسب با نیازتان، می ‌توانید با کارشناسان ما تماس حاصل نمایید.

 

نتیجه گیری

در این مقاله به بررسی استانداردهای تابلو برق پرداختیم. همانطور که در سطور بالا نیز اشاره شد، بایستی در کلیه مراحل طراحی، تهیه و ساخت، اجرا و نصب، حمل و نقل و حتی اندوزش این تابلوها به رعایت استانداردهای تعیین شده در این زمینه بپردازیم. رعایت این استانداردها، قطعا ایمنی کار با این تابلوها را افزایش خواهد داد و نیز سبب بازدهی بالای آن‌ها خواهد شد.

همچنین با پایبند بودن به ستانداردهای موجود در زمینه تابلو برق‌ها می‌توان به خوبی از جان افراد محافظت به عمل آورد و از بروز حوادثی که گاهی جبران آن‌ها امکان‌ناپذیر است، پیشگیری کرد.